คำสมาส คือ คำที่เกิดจากคำในภาษาบาลีและสันสกฤตที่นำมาใช้ในภาษาไทย ลักษณะของคำสมาสมีสองลักษณะ คือ คำสมาสแบบไทย สามารถสังเกตได้ว่าเป็นคำที่นำมาประกอบกันจะคงรูปเดิมทุกประการ เมื่อรวมกันแล้วจะเกิดเป็นคำใหม่ที่มีความหมายสมบูรณ์ และคำสมาสแบบสนธิ คือการสมาสโดยการเชื่อมคำเข้าระหว่างพยางค์หลังของคำหน้ากับพยางค์หน้าของคำหลัง เป็นการย่ออักขระให้น้อยลงเวลาอ่านจะเกิดเสียงกลมกลืนเป็นคำเดียวกัน นักเรียนควรเข้าใจว่าคำสมาสมีลักษณะเฉพาะที่แตกต่างจากคำประเภท และมักใช้เพื่อแสดงความหมายในเชิงสูงส่ง วิชาการ ศาสนา หรือราชการ การเรียนรู้เรื่องคำสมาสมีคุณค่าเพราะช่วยให้เข้าใจรากฐานและโครงสร้างของภาษาไทยที่ได้รับอิทธิพลจากภาษาบาลี–สันสกฤต นักเรียนจะได้เรียนรู้การใช้คำอย่างถูกต้อง เห็นความงดงามของภาษา และเกิดความภาคภูมิใจในการอนุรักษ์ภาษาไทย
ตัวชี้วัด
ท 4.1 ม.2/5 รวบรวมและอธิบายความหมายของคำภาษาต่างประเทศที่ใช้ในภาษาไทย
จุดประสงค์การเรียนรู้
1. ด้านความรู้ ความเข้าใจ (K)
- อธิบายความหมายและลักษณะสำคัญของคำสมาสได้อย่างถูกต้อง
2. ด้านทักษะ/กระบวนการ (P)
- วิเคราะห์และจำแนกคำสมาสจากคำประสมหรือคำทั่วไปได้
3. ด้านคุณลักษณะ เจตคติ ค่านิยม (A)
- เห็นคุณค่าของการนำคำจากภาษาบาลีและสันสกฤตมาใช้ในภาษาไทยอย่างเหมาะสม
- ใบงานที่ 5 เรื่อง รู้จักคำสมาส